
De voorbije jaren is de druk op de open ruimte in Vlaanderen enorm toegenomen. Onze bossen, parken, fiets- en wandelwegen krijgen jaarlijks miljoenen bezoekers over de vloer. Vroeger hielden de veldwachters hier een oogje in het zeil. Sinds de politiehervorming werd deze taak vooral waargenomen door de 130 Vlaamse boswachters. Vanaf 1 januari 2008 zullen dat nog slechts 22 boswachters zijn.
Hervorming van de boswachterijIn het kader van de operatie Beter Bestuurlijk Beleid werden op 1 januari 2008 de boswachters (Bos & Groen) en de natuurwachters (Afdeling Natuur) samengevoegd. Ze zijn nu allemaal ‘wachters’ van de afdeling Natuur en Bos.
Het vroegere takenpakket van de bos- en natuurwachters was drieledig:
- Beheer: omvat het onderhoud en de beheerswerken in de staats- en domeinbossen die eigendom zijn van de overheid.
- Beleid: is hoofdzakelijk een administratieve bevoegdheid. Voornaamste onderdeel is het adviseren aan derden (kapmachtigingen, natuurvergunningen, advies in bouwvergunningen,…)
- Handhaving: is enkel een bevoegdheid van de boswachters. Als officier van gerechtelijke politie – met een toelating tot wapendracht – zien zij toe op de naleving van de wetten in bos en veld (jacht, kappingen, visserij, sluikstorten, ruiters, crossers,…)
Elke boswachter had zo een gebied van één of meerdere gemeenten en verdeelde zelf zijn tijd over de verschillende opdrachten. Natuurlijk was er een synergie tussen de verschillende taken. Een boswachter die met beheerswerken bezig was kon een overtreding vaststellen en onmiddellijk handhavend optreden, op het hele grondgebied van de gemeenten die hem waren toegewezen.
Vlaams Parlementslid Johan Sauwens: “Met de invoering van Beter Bestuurlijk Beleid tracht men nu de boswachters van generalisten om te vormen tot specialisten. Ieder van hen heeft moeten kiezen voor één van de drie bovenstaande taken. Deze nieuwe samenwerking heeft zeker voordelen, zo worden kapmachtigingen en natuurvergunningen voortaan door dezelfde persoon afgeleverd. Het nadeel is echter dat de synergie dreigt verloren te gaan. Vroeger mochten de wachters overal optreden, nu moeten zij in sommige gevallen eerst een bevoegde collega optrommelen. Vaak is de vogel dan al lang gevlogen.”
Handhaving en toezicht dreigen te verdwijnenSauwens kon de verdeling voor de provincie Limburg inzien. De cijfers zijn onrustwekkend. Navraag in andere provincies leert dat ze voor heel Vlaanderen gelijklopend zijn.
Tot eind 2007 waren er in Limburg 35 boswachters, met elk één of meer gemeenten of domeinen onder hun bevoegdheid. Het merendeel van hen koos voor de opdracht beheer. Enkelingen kozen voor de opdrachten beleid en handhaving.
Vooral dat laatste baart Sauwens zorgen:”Waar vroeger nog 35 boswachters instonden voor de handhaving in Limburg, zijn er dat nu nog maar een vijftal. Dit is absurd. Vijf mensen moeten toezicht houden op een grondgebied van 242.214 hectare of bijna 50.000 hectare per boswachter. In heel Vlaanderen zouden nog maar 22 boswachters een wapen mogen dragen en zo instaan voor handhaving, tegenover 130 vroeger. Op die manier worden Limburg en Vlaanderen een vrijstaat voor stropers, sluikstorters en wildcrossers.”
Vooral tijdens het weekend dreigt de toestand problematisch te worden. In het verleden garandeerde een beurtrol de aanwezigheid van een tiental boswachters in het weekend, voor heel de provincie. Nu moeten in Limburg vijf boswachters deze taak onder elkaar verdelen. Een onmogelijke opdracht. Bovendien is het risico bij handhavingsopdrachten veel groter, zodat deze zelden alleen kunnen uitgevoerd worden.
Druk op de gemeenten neemt toeSauwens, tevens burgemeester van Bilzen, vreest dat er heel wat opdrachten in het kader van handhaving, maar ook van beleid, naar de gemeenten zullen doorgeschoven worden:”Onze diensten milieu en ruimtelijke ordening zijn nu al overbevraagd. Zonder financiële en personele compensaties kunnen wij onmogelijk de kapmachtigingen of natuurvergunningen overnemen van de wachters.”
Voor handhaving kunnen de gemeenten de lokale politie inschakelen, maar ook hier knelt het schoentje. Door de politiehervorming is het een dure aangelegenheid geworden om agenten in te zetten ’s nachts en in het weekend. Net op het moment dat zij de taken van de boswachters zouden moeten overnemen.
Maatregelen zijn nodigTenslotte stelt Sauwens vast dat deze hervorming niet helemaal strookt met de doelstellingen van Beter Bestuurlijk Beleid:”De bedoeling moet zijn om de Vlaamse administratie transparanter en toegankelijker te maken. Dat dreigt hier te mislukken. Vroeger had iedere gemeente zijn eigen boswachter, een klaar en duidelijk aanspreekpunt voor de burger. Nu moeten de mensen eerst uitzoeken of hun probleem zich situeert bij beheer, beleid of handhaving. Vervolgens gaan zij op zoek naar een bevoegde wachter in hun ambtsgebied. Dit is eerder een stap terug dan een stap vooruit.”
De huidige reorganisatie dreigt om de functie van boswachter te herleiden tot een ‘bureau-job’ met vooral administratieve taken. Terwijl er juist nu nood is aan meer toezicht op het terrein. De klachten over sluikstorten, wildkappingen, jachtovertredingen, wildcrossen, verstoring van broedgebieden,… blijven toenemen.
Johan Sauwens gaat in de commissie milieu van het Vlaams Parlement minister Hilde Crevits ondervragen over deze problemen.
Hij stelt voor om van de reorganisatie gebruik te maken om de controle op het terrein te versterken, in nauw overleg met de gemeentebesturen. Enkele concrete voorstellen:
- Naast hun nieuwe opdrachten zouden alle wachters aan handhaving moeten kunnen blijven doen. Dit kan door hen Officier van Gerechtelijke Politie te laten, met toestemming tot wapendracht.
- Het tekort aan wachters binnen de opdrachten beheer (en eventueel handhaving) moet opgevangen worden door het aanwerven van nieuwe wachters.